Суфизм


Суфизм
Суфизм, сопылық (ар.ат-тасаввуф, «суф» - дөрекі жүн (грубая шерсть), «суфий» - жүн шекпен киген адам) – исламдағы мистикалық-аскеттік ағым. Әуелі суфийлер (сопылар) деп бас тарту (материалдық игіліктерден) және тәубеге келу символы ретінде дөрекі жүннен киім (шекпен) киіп жүрген мұсылмандық мистиктерді атаған. Суфизмнің құрамды бөліктері ретінде аскетизм, жанқиярлық (подвижничество) және мистицизмді айтуға болады.
Суфизм – әдебиет, өнер, философия, тарих және халықтық мәдениетті қамтыған кең идеологиялық ағым, оған «әмбебаптық» («универсальность») принципі тән болды. Сондықтан исламдағы кез келген діни бағыттың өкілі, сол сияқты шаруа немесе қолөнерші, жауынгер немесе кітап шығарушы, ақсүйек өкілі суфий бола ататын. Осыған байланысты суфийлер (сопылар) арасында әлемге белгілі жазушылар мен ақындарды (Ансари, Санаи, Аттар, Руми), психолог (Мухасиби), философтар әл-Ғазали, ас-Сухраварди, ибн Араби және т.б. кездестіруге болады.
Суфизмнің теориясы мен тәжірибесі шынайы өмірден безу, дүниеге (әлемге) пассивті қатынасу ұстанымын дәріптеді. Суфистер фәнилік өмірде (мирская жизнь) сұлулық пен қуаныш, әділеттілік пен бостандық жоқ, адамның мүмкіншіліктері өте шектелген, сондықтан фәнилік істерден бас тартып, аскетизм мен «жақсы әлемді» іздеу жолына түсу керек деп есептейді. Бұл жер бетінде іске аспайтындықтан назарды, ойды, көңілді, жүректі Тәңірге, Аспанға, Құдайға аудару керек. Оған жетудің жолы - Құдайға деген махаббат және экстаз жайындағы интуитивті тану.
Суфизм бойынша, Құдайға жетудің, көтерілудің мынадай кезеңдері бар:
1) шариғат (шариат) – заң: исламның ұйғарымдарын ынталылықпен (ревностное) орындау;
2) тарихат (тарикат) –жол; ұстазды тыңдау (ұстаздан дәріс алу) және аскетизм;
3) мағрипат (марифат) – таным; жүрегіңмен өзіңнің, әлемнің және Құдайдың бірлігін жете түсіну (ұғыну);
4) хақиқат (хакыкат) – ақиқат; Құдаймен тікелей сезімдік түрде бірлігіңді түйсіктеу. Таным шарықтау кезеңде (кульминационный момент) жарық шашатын, нұр шашатын отқа (светоносный огонь) жақындау деп ойланылады. Адамның Құдайды тануы өзінің нағыз мәнін жете түсіну болады. Кейде әдебиетте сопылықтың үш сатысы (шариғат, тарихат, хақиқат) бар деп көрсетіледі.
Суфизмнің таралуының басталу уақыты – VІІІ ғ. бірінші жартысы, ал ХІІ-ХІІІ ғ.ғ. толық қалыптасты. Орта Азияда Қожа Ахмет Йассауидің ілімі кең даму алды («Диуани Хикмет» - «Даналық кітабының» авторы).

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Смотреть что такое "Суфизм" в других словарях:

  • СУФИЗМ — (араб. ат тасаввуф) мистико аскетическое течение в исламе. Слово «суфий» восходит к араб. слову «суф» (грубая шерсть). Суфиями первоначально называли тех мусульманских мистиков, которые носили одежду из грубой шерсти как символ самоотречения и… …   Философская энциклопедия

  • СУФИЗМ — [арабск.] мистико аскетическое направление в исламе (ИСЛАМ), возникшее в VII IX вв., отрицающее мусульманскую обрядность, проповедующее аскетизм. См. АСКЕТ. Словарь иностранных слов. Комлев Н.Г., 2006. СУФИЗМ Мистическое учение магометан, по… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • СУФИЗМ — (от арабского суф грубая шерстяная ткань, отсюда власяница как атрибут аскета), мистическое течение в исламе. Возникло в 8 9 вв., окончательно оформилось в 10 12 вв. Для суфизма характерно сочетание метафизики с аскетической практикой, учение о… …   Современная энциклопедия

  • СУФИЗМ — (от араб. суф грубая шерстяная ткань отсюда власяница как атрибут аскета), мистическое течение в исламе. Возникло в 8 9 вв., окончательно оформилось в 10 12 вв. Для суфизма характерно сочетание метафизики с аскетической практикой, учение о… …   Большой Энциклопедический словарь

  • СУФИЗМ — (арабск. suf грубая шерстяная ткань в значении «рубище») мистическое направление в развитии ислама; исламский вариант мистической формы религиозного опыта. Территория распространения от северо западной Африки до Индии и Северного Китая, включая… …   Новейший философский словарь

  • СУФИЗМ — (от арабского суф грубая шерстяная ткань, отсюда власяница как атрибут аскета), мистическое течение в исламе. Возникло в 8 9 вв. Для С. характерны сочетание метафизики с аскетической практикой, учение о постепенном приближении к познанию Бога и… …   Русская история

  • Суфизм — см. Тасаввуф. (Источник: «Исламский энциклопедический словарь» А. Али заде, Ансар, 2007 г.) …   Ислам. Энциклопедический словарь.

  • Суфизм — (ар. суф – грубая шерстяная ткань, отсюда власяница как атрибут аскета) – мистическое течение в исламе. Возникло в VIII – IХ вв. Для суфизма характерно учение о постепенном приближении через мистическую любовь к познанию бога (в интуитивных,… …   Энциклопедия культурологии

  • суфизм — а, м. soufisme m. <араб. souf шерсть. Направление в исламе, возникшее в 8 в., отрицающее мусульманскую обрядность, проповедующее аскетизм. В основе названия указание на материал, из которого была сшита одежда первых приверженцев суфизма.… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • Суфизм — (от арабского суф грубая шерстяная ткань, отсюда власяница как атрибут аскета), мистическое течение в исламе. Возникло в 8 9 вв., окончательно оформилось в 10 12 вв. Для суфизма характерно сочетание метафизики с аскетической практикой, учение о… …   Иллюстрированный энциклопедический словарь

Книги

Другие книги по запросу «Суфизм» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.